ධම්ම පාළි ජාතකය

ධම්ම පාළි ජාතකය

ඈත අතීතයේ, බරණැස් නුවර රජකම් කළ බ්‍රහ්මදත්ත නම් රජ්ජුරුවන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ, මේ ජාතකය සිදුවූ බව සඳහන් වේ. එදා බෝසතාණන් වහන්සේ ධර්මාශෝක නම් මහ රජ්ජුරුවෝ ලෙස උපත ලබා සිටියහ. උන්වහන්සේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් ගෙන ගිය අතර, සත්වයන් කෙරෙහි අතිශයින්ම දයාවෙන් හා කරුණාවෙන් කටයුතු කළහ. රජුගේ රාජ සභාව ධර්මය හා සාධාරණයෙන් පිරිපුන් තැනක් විය.

එහෙත්, රජුගේ සේවයේ යෙදී සිටි එක් අමාත්‍යවරයෙක්, ධර්මය හා සාධාරණය යන දෙකම නොතකා, සිය අභිමතාර්ථය ඉටු කර ගැනීම සඳහා නිරන්තරයෙන්ම වංචනික හා අඳුරු මාර්ග අනුගමනය කළේය. ඔහු නමින් "පාපමිත්‍ර" නම් විය. පාපමිත්‍ර අමාත්‍යවරයා සිය බලය හා ධනය තවදුරටත් වැඩි කර ගැනීමේ අරමුණින්, රජුට වැරදි තොරතුරු ලබා දෙමින්, නීති විරෝධී කටයුතුවල නිරත විය. ඔහු රජුගේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනයට මෙන් ම, රජුගේ යහපත් නාමයට ද හානි සිදු කරමින් සිටියේය.

දිනක්, බරණැස් නුවරට ආසන්න ගම්මානයක සිට එක් දුප්පත් ගොවියෙක් රජු වෙත පැමිණියේය. ඔහුගේ නම "ධම්මපාල" විය. ධම්මපාල ඉතාමත් ධාර්මික හා අවංක මිනිසෙකි. ඔහුට දරුවන් සිටියේ නැත. සිය අසරණ භාවය හා දුප්පත්කම නිසා ඔහු ඉතාමත් දුකින් කල් ගෙව්වේය. රජුගෙන් පිහිටක් බලාපොරොත්තුවෙන්, ඔහු රජුට සිය දුක සැප කියා පෑවේය.

"මහරජතුමනි, මාගේ දුක අසන්න. මට දරුවන් නැත. මාගේ ඉඩකඩම් සියල්ල අන් සතු විය. මා මේ දුප්පත්කමින් මිය යාමට සිදුවනු ඇත. මාගේ එකම සරණ ඔබ වහන්සේ ය." ධම්මපාල කඳුළු සලමින් පැවසීය.

ධර්මාශෝක රජු ධම්මපාලගේ දුක ගැන සේම කම්පා වූ අතර, ඔහුට පිහිට වීමට තීරණය කළේය. රජු, ධම්මපාලට යම් මුදලක් හා ආහාර ද්‍රව්‍ය ලබා දී, ඔහුව සුවසේ ගෙදර යැව්වේය. එහෙත්, පාපමිත්‍ර අමාත්‍යවරයා මේ සිද්ධිය ගැන දැන ගත් විට, ඔහුට ඊර්ෂ්‍යා සහගත හැඟීමක් ඇති විය. රජුගේ ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාවන් තමාගේ නීච ක්‍රියාවන්ට බාධාවක් වන බව ඔහු දැන සිටියේය.

පාපමිත්‍ර, ධම්මපාලට තව දුරටත් රජුගෙන් පිහිටක් නොලැබෙන ලෙස සැලසුම් කළේය. ඔහු රජු වෙත ගොස්, "මහරජතුමනි, අර ධම්මපාල නම් ගොවියා, ඔබ වහන්සේ දුන් මුදල් හා ආහාර වලින් මත්ව, නගරය පුරා රජුට අපහාස කරමින් කතා කරමින් සිටින බව මා අසා ඇත්තෙමි. ඔහු ඔබ වහන්සේගේ ත්‍යාගය සාවද්‍ය ලෙස භුක්ති විඳ, උඩඟු වී ඇත." යැයි බොරු කීවේය.

ධර්මාශෝක රජු පාපමිත්‍රගේ වචන අසා කම්පාවට පත් විය. එහෙත්, ඔහු ධම්මපාලගේ අවංකකම ගැන ද දැන සිටියේය. රජු ඒ පිළිබඳව වැඩිදුරටත් සොයා බැලීමට තීරණය කළේය. රජු, සිය රහස් ඔත්තුකරුවන් කිහිප දෙනෙකුට ධම්මපාලගේ නිවසට ගොස්, ඔහුගේ හැසිරීම ගැන සොයා බලන ලෙස නියෝග කළේය.

ඔත්තුකරුවන් ධම්මපාලගේ නිවසට ගොස්, ඔහු කරමින් සිටි දේ දුටහ. ධම්මපාල, රජු දුන් ධනයෙන්, දුප්පත් අසරණ අයට උදව් කරමින්, ඔවුන්ට ආහාර ලබා දෙමින්, සිය නිවස අසල පුංචි දානයක් පවත්වමින් සිටියේය. ඔහු කිසිසේත් රජුට අපහාස කරමින් සිටියේ නැත.

ඔත්තුකරුවන් රජු වෙත ගොස්, සිය සොයා ගැනීම් ගැන කීහ. "මහරජතුමනි, ධම්මපාල ඔබ වහන්සේ දුන් ධනයෙන්, දුප්පත් අසරණ අයට උදව් කරමින්, ඔවුන්ට ආහාර ලබා දෙමින්, ධාර්මික කටයුතුවල යෙදී සිටින බව අප දුටුවෙමු. ඔහු කිසිසේත් ඔබ වහන්සේට අපහාස කරමින් සිටියේ නැත. ඒ සියල්ල පාපමිත්‍ර අමාත්‍යවරයාගේ කුමන්ත්‍රණයකි."

ධර්මාශෝක රජු මේ සත්‍යය දැන ගත් විට, ඔහුට පාපමිත්‍ර අමාත්‍යවරයාගේ වංචාව හා නීචකම ගැන දැඩි කෝපයක් ඇති විය. රජු, පාපමිත්‍ර අමාත්‍යවරයා වහාම අල්ලා ගෙන, ඔහුගේ වංචනික ක්‍රියාවන් සියල්ලටම දඬුවම් කළේය. රජු, ධම්මපාලගේ ධාර්මික හා අවංක ක්‍රියාවන් ගැන අගය කළ අතර, ඔහුට තවත් ධනය හා ගෞරවය ලබා දුන්නේය.

පාපමිත්‍ර අමාත්‍යවරයා, සිය දුෂ්ට ක්‍රියාවන් නිසා රජුගේ දඬුවමට ලක් වූ අතර, ඔහුට සිය බලය හා ධනය අහිමි විය. ඔහුට සමාජයෙන්ද ඈත් වීමට සිදුවිය. ධම්මපාල, සිය ධාර්මික ජීවිතය හා අවංකකම නිසා රජුගේ අනුග්‍රහය ලැබූ අතර, ඔහු සතුටින් හා සැනසිල්ලෙන් ජීවත් විය.

මේ සිද්ධියෙන් පසු, ධර්මාශෝක රජු සිය රාජ්‍ය පාලනයේදී ධර්මය හා සාධාරණය තවදුරටත් අගය කළ අතර, සිය අමාත්‍යවරුන් හා සේවකයන් ධර්මිෂ්ඨ හා අවංක අය බවට පත් කිරීමට කටයුතු කළේය. ඔහු නිරන්තරයෙන්ම සත්වයන් කෙරෙහි දයාවෙන් හා කරුණාවෙන් කටයුතු කළේය.

බෝසතාණන් වහන්සේ, මේ ජාතකයේදී ධර්මාශෝක රජු ලෙස උපත ලබා, ධර්මය හා සාධාරණය මගින් රාජ්‍ය පාලනය කළහ. උන්වහන්සේ ධම්මපාල නම් ධාර්මික ගොවියාගේ අවංකකම හා ධර්මයට අනුව කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කම පිළිබඳව උසස් ආදර්ශයක් දුන්හ. ඒ අතරම, පාපමිත්‍ර අමාත්‍යවරයාගේ වංචනික හා නීච ක්‍රියාවන්ගේ විපාක ද ලොවට පෙන්වා දුන්හ.

මෙම ජාතක කතාවෙන් අපට උගත හැකි පාඩම නම්, ධර්මය හා අවංකකම සෑම විටම ජය ගන්නා බවත්, නීචකම හා වංචාව අවසානයේදී විනාශයට පත්වන බවත්ය. ධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් හා ධාර්මික ජීවිතයක් මගින් පුද්ගලිකව මෙන් ම සමාජයීය වශයෙන් ද සැනසිල්ල හා සමෘද්ධිය ළඟා කර ගත හැකි බව මේ කතාවෙන් පැහැදිලි වේ.

කතාවේ අරමුණ

මෙම ජාතක කතාවේ අරමුණ වන්නේ ධර්මය හා සාධාරණය පසසමින්, අධාර්මික හා වංචනික ක්‍රියාවන් හෙළා දැකීමයි. ධර්මාශෝක රජුගේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනය, ධම්මපාල ගොවියාගේ අවංකකම හා ධාර්මික බව, පාපමිත්‍ර අමාත්‍යවරයාගේ නීචකම හා වංචාව යන මේ සියල්ල හරහා ධර්මයෙහි ශ්‍රේෂ්ඨත්වයත්, අධාර්මික ක්‍රියාවන්හි විපාකත් පිළිබඳව ඉගැන්වීමයි.

කතිත ධර්මය

"ධම්මෝ හවේ රක්ඛති ධම්මචාරිං" – ධර්මය ධර්මය අනුව හැසිරෙන තැනැත්තා රකී.

බාරමය

බෝසතාණන් වහන්සේ මේ ජාතකයේදී ධර්මචාරී බාරමය ද, අවංක බාරමය ද, සත්‍ය බාරමය ද, ධර්මිෂ්ඨ පාලන බාරමය ද බුද්ධියෙන් හා ත්‍යාගශීලීත්වයෙන් යුතුව පාරමී ලෙස සපුරා වදාළ සේක.